We maken op onze website gebruik van cookies voor technische, analytische en marketingdoeleinden.

Door verder te gaan met het browsen op onze website stemt u in met het gebruik van onze cookies.

verberg deze melding

Kinderen en Scheiding

Bij een scheiding ga je uit elkaar als partners maar je blijft ouders van je kinderen. Er zijn immers geen ex-ouders. Een scheiding brengt veel verandering met zich mee en heeft impact op alle gezinsleden, dus ook je kinderen. Als ouders kun je dan vragen hebben over wat er in je kind omgaat en hoe je je kind het beste kunt ondersteunen. De onderstaande informatie kan jou en je kind ondersteunen in dit proces.

Impact van de scheiding op kinderen
Scheiding van de ouders betekent voor kinderen dat ze (vaak onverwachts en ongewenst) met meerdere veranderingen in hun leven te maken krijgen op het gebied van:

  • Omgang met ouders, broers/zussen, familieleden en vrienden
  • Nieuwe partners van ouders
  • Stief-/halfbroers en zussen
  • De verblijfplaats
  • De school
  • Hobby’s en vrije tijd
  • Nieuwe of heftige emoties
  • Viering van feestdagen en verjaardagen

Het is een periode waarin veel gebeurt en nog veel onduidelijk is terwijl ouders (tijdelijk) minder beschikbaar zijn (fysiek en/of emotioneel). Dit kan er voor zorgen dat kinderen zich minder geborgen en onzeker voelen. Zij zullen tijd nodig hebben om aan de nieuwe situatie te wennen en om te gaan met het verlies van het vertrouwde gezin.
Hoe kinderen de scheiding beleven hangt sterk samen met de omstandigheden van de scheiding en de leeftijd en ontwikkelingsfase van het kind of de jeugdige.

Herkenbare reacties
Kinderen reageren verschillend op de scheiding van hun ouders. Herkenbare reacties zijn; boosheid, verdriet, angst, vermoeidheid, verminderde concentratie en prestaties op school, lichamelijke klachten, moeite met afscheid nemen, terugvallen in kinderlijk gedrag zoals bedplassen of duimzuigen, na wisselmomenten moeilijk kunnen schakelen, niet willen praten over andere ouder, meer aandacht vragen.

Veerkracht
Veel kinderen ervaren gevoelens van verdriet, boosheid en angst rondom de scheiding. Soms ook opluchting dat er een einde aan de ruzies tussen ouders is gekomen. Met de steun van ouders en hun omgeving voelen de meeste kinderen zich na verloop van tijd weer fijner.
De meeste kinderen wennen na ongeveer 1 tot 2 jaar aan de veranderde situatie en hen lukt het om de scheiding een plekje te geven. Dit betekent niet dat de pijn weg is maar dat zij een manier hebben gevonden om met de veranderingen om te gaan.

De normale en stagnerende rouwverwerking
Het is goed om te beseffen dat, net als de ouders, het kind bij een scheiding ook het verlies moet gaan verwerken. Het kind zal dus ook de verschillende fasen van rouw doorlopen om de scheiding goed te kunnen verwerken. Dat is heel normaal. De volgorde en de snelheid waarmee de verschillende fasen doorlopen worden verschilt per persoon. Het is dus goed denkbaar dat ouders en kinderen allen in verschillende fasen van het rouwverwerkingsproces zitten wat het wederzijds begrip soms bemoeilijkt.

 

Het is goed om als ouder in de gaten te houden wanneer die verwerking stagneert. Waar moet je dan als ouder op letten?
Als het kind langere tijd (meer dan 3 maanden):

  • Erg boos en geïrriteerd blijft en/of veel ruzie maakt.
  • Neerslachtig blijft.
  • Lusteloos is (vaak geen zin heeft in dagelijkse activiteiten).
  • Zich terugtrekt (situaties, dingen of personen gaat vermijden).
  • In ontwikkeling stagneert of een terugval heeft (bijvoorbeeld opnieuw bedplassen).
  • Lichamelijke klachten heeft waar geen lichamelijke oorzaak voor te vinden is.
  • Slaapproblemen en/of nachtmerries heeft.
  • (Zeer) angstig gedrag vertoont.
  • Negatief tegen allerlei dingen aan kijkt.
  • Opvallend zorgzaam gedrag naar de ouder(s) of broertjes of zusjes vertoont en niet bij zichzelf stil staat.
  • Alleen maar negatief spreekt over een van de ouders terwijl de band voor de scheiding goed was.

 

Over de scheiding praten met je kind

Veel ouders vinden het lastig om over de scheiding te praten met hun kinderen. Toch kan het heel helpend zijn voor het kind wanneer er op een open en neutrale manier over bepaalde thema’s gesproken wordt. Het is dan wel belangrijk dat je bij de beleving en de behoefte van je kind aan sluit.

Belangrijke thema’s die bij je kind kunnen spelen zijn:

  • De wens dat ouders weer bij elkaar komen; veel kinderen koesteren (heimelijk) de wens dat hun ouders weer bij elkaar komen. Soms tot op volwassen leeftijd. Het is belangrijk om te herhalen dat je heel goed begrijpt dat dat de wens van je kind is maar dat de meeste ouders die gescheiden zijn niet meer bij elkaar komen. Hoe verdrietig dat ook is voor de kinderen.
  • Houden mijn ouders nog van mij?; Vooral jonge kinderen hebben in deze onzekere tijd behoefte aan bevestiging dat beide ouders nog steeds evenveel van hen houden als voor de scheiding. Het is belangrijk dat kinderen weten dat, hoewel ouders niet meer van elkaar houden, wel van hen zullen blijven houden en er samen altijd voor ze zullen zijn. Je gaat als partners uit elkaar maar blijft samen ouders.
  • Loyaliteitsconflict; wanneer kinderen het gevoel hebben dat zij moeten kiezen tussen de ene of de andere ouder raken zij verscheurd door gevoelens van machteloosheid en interne verwarring. Kinderen hebben beide ouders nodig in hun leven om van te leren en hun ontwikkelingspotentieel waar te maken. Zij willen onvoorwaardelijk van beide ouders kunnen houden.
  • Schuldgevoel; ik ben schuld aan de scheiding van mijn ouders bijvoorbeeld omdat ik niet lief ben. Dit komt vooral veel voor bij jonge kinderen (tot 6 jaar) maar kan ook spelen bij jeugdigen (vanaf 12 jaar). Het is belangrijk om meerdere malen te herhalen dat een kind NOOIT schuld heeft aan de scheiding van zijn ouders.
  • Parentificatie (oftewel ouderrol overnemen); dat kinderen ouders willen troosten of helpen wanneer de ouder emotionele of lichamelijke pijn heeft is een normale, sociale, reactie. In scheidingssituaties bestaat er een kans dat kinderen overmatig voor de ouder (meestal degene die verlaten is, alleen is of degene die de meeste emoties toont) of broertjes / zusjes gaat zorgen. Het is dan belangrijk om je kind te laten merken dat je zijn inzet waardeert maar dat jij er bent om de voor de kinderen te zorgen en dat je heel goed voor jezelf en de kinderen kunt zorgen. En, dat je kind gewoon lekker kind mag zijn.

Een fijne manier om met kinderen in gesprek te komen over deze thema’s is door het (afhankelijk van de leeftijd) voorlezen of aanbieden van boeken. In de bibliotheek zijn verschillende boeken te leen met betrekking tot dit thema. Vraag hiernaar aan de balie.

Gescheiden opvoeden: risico- en beschermfactoren
De manier waarop ouders gescheiden opvoeden heeft invloed op de gevolgen van een scheiding op de kinderen. 


Risico factoren: scheidingen met de meest nadelige gevolgen voor kinderen zijn scheidingen waarbij:

  1. Ouderlijke conflicten blijven voortduren na de scheiding. Kinderen die dit meemaken, lopen de meeste schade op, vaak hun hele leven lang.
  2. De ouder waarbij het kind woont problemen heeft.
  3. Het kind veel veranderingen heeft doorgemaakt als gevolg van de scheiding.
  4. Sprake is van sterke financiële achteruitgang.
  5. Een slechte band met de uitwonende ouder bestaat.

Kinderen die tot de risicogroep behoren, hebben een reële kans om ernstige emotionele en psychosociale problemen te ontwikkelen. 

Beschermende factoren: die kinderen beschermen voor de negatieve gevolgen van gescheiden opvoeden zijn;

  1. Ouders mogen beiden een betekenisvolle rol spelen in het leven van het kind.
  2. Goede communicatie en samenwerking tussen beide ouders.
  3. Scheiding gerelateerde dingen mogen worden besproken.
  4. Sociaal netwerk is steunend naar beide ouders en kinderen.
  5. Autoritatieve opvoedstijl; onvoorwaardelijk liefdevol, met begrip voor het kind en erkenning van zijn gevoelens, grenzen stellen waar nodig.

Tips voor goed ouderschap
Maak als ouder onderscheid tussen je ex als partner en als ouder. Als partners ga je uit elkaar, maar je blijft wel samen ouders. Zorg dat je als ouders blijft communiceren met elkaar over zaken die de kinderen aangaan. Stel daarbij het belang van het kind centraal in alles wat je doet en besluit ten opzichte van het kind. Het welzijn van jullie kind is immers een gedeeld belang tussen jullie beiden als ouders. Dit kan een lastige opgave zijn als er sprake is van boosheid naar de andere ouder. Vraag je bij elk besluit over je kind af of de beslissing is genomen op basis van welzijn van het kind of boosheid naar de andere ouder. Wat voor afspraken je als ouders onderling ook maakt wat betreft de zorg en omgangsregeling: houd in het vizier dat het omgangsrecht een recht van het kind is. Je kind vindt het belangrijk dat ouders het eens zijn met de omgangsregeling en dat er ook over de naleving van de omgangsregeling geen ruzie ontstaat.

Van essentieel belang is dat kinderen expliciet van beide ouders toestemming krijgen om van de andere ouder te blijven houden. Niet alleen met woord, maar het kind moet ook kunnen voelen dat beide ouders het menen.

Het is dan ook het beste wanneer:

  • Kinderen nooit getuige zijn van ruzie tussen ouders.
  • Niet de ‘boodschapper’ worden.
  • Niet belast worden met volwassen zaken tussen ouders.
  • Nooit kwaadsprekerij horen van de ene ouder over de andere ouders (of van en door familieleden).

Het kind is voortgekomen uit jullie relatie en zal hierdoor tot in de kern van zijn ziel geraakt worden.

Het is belangrijk dat kinderen wel geïnformeerd worden en (afhankelijk van hun leeftijd) ook mee mogen praten over zaken die hen wel aangaan. Het beste is als ouders belangrijke zaken zoveel mogelijk samen vertellen aan kinderen.

Voor het kind is het fijn om regelmatig even alleen te kunnen zijn met jou als ouder. Het is fijn als het kind de ruimte krijgt om zijn of haar eigen verhaal te mogen vertellen. Enkele vragen die daarbij kunnen helpen zijn: Wat vind je moeilijk? Wat zou je anders willen? En wie of wat kunnen je daarbij helpen? Leg hierbij als ouder niet gelijk je eigen mening over heen. Het kind wil zich gehoord voelen. Weten dat je begrijpt hoe het voor hem of haar is. Het kan je als ouder een machteloos gevoel geven omdat je niet alles voor je kind kunt oplossen. Dat hoeft ook niet, maar erkenning voor zijn of haar situatie is al heel fijn.

Zo kan het bijvoorbeeld fijn zijn om te horen voor het kind dat je zegt: “Ik begrijp dat je verdrietig bent door de situatie en ik kan het niet oplossen, maar ik kan wel samen met je kijken hoe ik jou kan steunen”. Dat helpt enorm bij de verwerking van de scheiding.

Het kan zijn dat je zelf als ouder een periode minder beschikbaar kan zijn voor het kind, omdat je zelf ook veel moet regelen of verwerken. In dat geval is het fijn als het kind zijn verhaal kwijt kan bij iemand die het vertrouwt. Het maakt niet uit wie, maar iemand in de nabije omgeving die beschikbaar is voor het kind en (heel belangrijk) geen oordeel velt over zijn ouders. Dat kan een opa zijn of een buurman, de leerkracht van school.
Het is fijn voor het kind als school en de leerkracht op de hoogte is van de scheiding en de situatie thuis. Elke school in Zoetermeer heeft een schoolmaatschappelijk werker die een gesprek met jou en je kind kan hebben hierover. Waar nodig kan zij verwijzen naar de juiste informatie, begeleiding en hulpverlening.

Het kan heel fijn zijn voor jouw kind om met lotgenoten over de scheiding te praten. Kijk hiervoor naar de verschillende groepen die in Zoetermeer worden aangeboden.

Als ouders nieuwe relaties krijgen...

Als ouders nieuwe relaties krijgen kan dat een enorme impact hebben op de kinderen. Kinderen blijven immers vaak nog heel lang de hoop houden dat ouders toch weer bij elkaar komen op den duur. Nieuwe relaties doen die hoop te niet. Het is opnieuw een verliesverwerking voor het kind. Het kind kan de nieuwe partner van zijn ouder als rivaal ervaren van de andere ouder.

 Breng niet te snel een nieuwe relatie in het leven van de kinderen en laat ze rustig wennen aan het idee. En als je een nieuw samengesteld gezin gaat worden: laat kinderen meepraten over zaken die hen aangaan. Ook dan blijft quality time met de eigen ouder en broertjes/zusjes heel belangrijk. (zie verder informatie over “Samengesteld gezin” op deze site)

 
Antoinette geeft haar kijk op haar echtscheiding en uitwerking hiervan op de kinderen.

Groepstrainingen voor kinderen en jongeren in Zoetermeer:
Groepsprogramma’s (van kortdurend naar langdurend).
Workshop bestaande uit 2 dagdelen; 1 dagdeel met voorlichting voor ouders over de impact van een scheiding en wat zij kunnen doen voor hun kind. 1 dagdeel voor kinderen waar ervaringen gedeeld worden en gezamenlijk naar oplossingen wordt gezocht. Ouders sluiten aan voor een anonieme terugkoppeling.

Stoere Schildpadden (4-6 jarigen).
8 wekelijkse bijeenkomsten van 45 minuten voor kinderen met behulp van een handpop waarbij kinderen zich op een speelse manier over hun gevoelens rondom de scheiding kunnen uiten.

Dappere Dino’s (6-8 jarigen).
8 wekelijkse bijeenkomsten van 60 minuten voor kinderen met behulp van een handpop waarbij kinderen op een speelse manier hun gevoelens rondom de scheiding kunnen uiten.

KIES groepen (6-14 jaar).
1 groepsbijeenkomst voor ouders met voorlichting over het programma en kinderen in echtscheidingssituaties.
8 wekelijkse bijeenkomsten van 60 minuten voor kinderen waarbij zij hun ervaringen rondom de scheiding delen en naar oplossingen zoeken door middel van spelen en praten.
1 afrondend gesprek voor ouders met een korte terugkoppeling per kind.
Individuele begeleiding en therapie (afgestemd op de behoefte van het kind).
Op basis van een intake gesprek met ouders en het kind wordt op maat besproken hoe het kind ondersteund kan worden.

Voor actueel aanbod klik hier of bel met scheidingspunt.nl dit kan via het Meerpunt inlooppunt (079-3310325)

 

Overige informatie
Op de Villa Pinedo website kunnen jongeren een forum, blogs en filmpjes vinden die een goed beeld geven hoe andere jongeren de scheiding van hun ouders ervaren. Ook is er een Villa Pinedo-app (voor zowel kinderen/jongeren als ouders) die gratis te downloaden is op je smartphone (via de app-store of google-play) en bestaat uit een forum, blogs en filmpjes. Het geeft je als ouder een goed beeld hoe kinderen de scheiding van hun ouders ervaren en beleven. 

Er zijn verschillende boeken die helpend zijn voor kinderen en jongeren;

  • Hoe overleef ik de scheiding van mijn ouders?
  • Van alles twee (voorleesboek), Martine Deilfos.
  • Kamil de Kameleon (voorleesboek), Danielle Steggink.

Contact



Adres:
Het Forum
Plein Mens en Maatschappij 
Stadhuisplein 1
2711 EC Zoetermeer

tel: 079 - 331 03 25

www.meerpunt.nl

meerpunt@zoetermeer.nl

Whatsapp: 06 - 25 70 77 31

Deze organisaties vormen het kernteam van het Scheidingspunt Zoetermeer:

© Meerpunt Zoetermeer

De op deze website gebruikte foto’s illustreren doorsnee Zoetermeerse gezinnen.
De plaatsing bij de tekst is puur illustratief. Het is niet zo dat de afgebeelde personen het onderwerp zijn van de tekst.
Het beeldrecht van de foto’s berust bij de gemeente Zoetermeer.

Video's door Luuk Zandbergen

Ontwerp website:

BB Go